لطفاً بفرماييد كه صدف و گوهر دين چيست؟ دو پاسخ يكي در سطح ابتدايي و عاميانه و ديگري علمي و تخصصي بيان کنيد ؟
پاسخ :
يكي از مسائلي كه در سال‌هاي اخير در كشورها، در زمينه دين‌شناسي مورد بحث قرار مي‌گيرد، بحث گوهر و صدف دين است كساني كه اين بحث را مطرح مي‌كنند، تلاش دارند تا آموزه‌هاي ديني را به دو دسته تقسيم كنند. كه يك دسته داراي ارزش بيشتري هستند و در واقع هدف اصلي دين مي‌باشد و ارزش‌هاي ذاتي دين به شمار مي‌روند.
و دسته دوم،آموزه‌هايي هستند كه نسبت به گروه اول ارزش كمتري دارند و مهم‌ترين خصوصيت‌شان اين است كه اين گروه دوم، راه و وسيله‌اي براي رسيدن به آن ارزش‌هاي اصلي هستند، كه گوهر محسوب مي‌شوند، و اين احكام همچون صدفي هستند كه هم گوهر اصلي دين را حفظ مي‌كنند و هم آن را پرورش مي‌دهند. و اگر آن گوهر نباشد اين صدف ارزش خود را از دست مي‌دهد. چنان كه اگر صدف نباشد، كسي نمي‌تواند به گوهر برسد به علاوه كه گوهر را نمي‌توان به خوبي محافظت كرد.

ایرانیان از قدیم الایام که اسلام را اختیار کردند بیش از اقوام دیگر نسبت به خاندان نبوت ارادت نشان دادند بعضی از شرق شناسان خواسته‌اند که این علاقه را صادقانه نشان ندهند و نوعی عکس‌العمل زیرکانه در مقابل اسلام و اعراب برای احیای آیین قدیم ایرانی معرفی کنند.
گفته این افراد برای دو دسته بهانه شد:

1- سنیان متعصب که بدین وسیله شیعه را یک فرقه سیاسی و غیر مخلص به اسلام معرفی می‌کنند و به اساس تشیع حمله می‌کنند

2- ناسیونالیستهای ایرانی که از ایرانیان به خاطر حفظ آیین کهن زیر پرده تشیع تجلیل می‌کنند.

«کنت گوبینو» گوید: ایرانیان سلطنت را حق آسمانی یا موهبت الهی می‌دانستند که در دودمان ساسانی به ودیعه قرار گرفته بود، پادشاهان ساسانی خود را آسمانی نژاد می‌دانستند و برای خود مقامی نیمه خدایی و فوق بشری قائل بودند و آیین زرتشت آن عصر این تفکر را تائید می‌کرد. این عقیده اساس عقاید شیعه است.«ادوارد براون» ضمن تائید نظر گوبینو اضافه می‌کند که «علاقه شدید ایرانیان به مذهب شیعه تحت تاثیر همین عقیده است و شخص عمر خلیفه ثانی اهل سنت و جماعت هم بدان علت نزد شیعه مورد نفرت است که امپراطوری ایران را نابود ساخته است.»

چگونه مي‌توان امام زمان(ارواحنا له الفداء) را شناخت؟

آیت الله جوادی آملی: يك شناخت تاريخي داريم و يك شناخت واقعي كه مهم‌تر از اولي است. عمده آن ‏است كه ما حضرت را حقيقتاً بشناسيم و حضرت ما را ببيند نه ما حضرت را ببينيم‏‎.‎
در زمان پيامبر‌(صلي الله عليه و آله و سلم) (كه مقامش بالاتر از همه‎ ‎ائمه است) ‏كم نبودند كساني كه وجود مبارك حضرت را مي‌ديدند، اما خداي سبحان درباره آنها در ‏قرآن فرمود: ”وَتَراهُم يَنْظُروُنَ اِلَيْكَ وَهُمْ لا يُبْصِرُون“(١) آنها را مي‌بيني كه به تو نگاه ‏مي‌كنند ولي تو را نمي‌بينند، اهل نظرند ولي اهل بصيرت نيستند. اگر ما سعي كنيم ‏وجود مبارك امام زمان‌(عليه السّلام) ما را ببينند، هنر است.‏
در قرآن كريم آمده است: خدا كه به كُلّ شيءٍ بصير است روز قيامت به يك عده ‏نگاه نمي‌كند، ”وَلا يُكَلّمُهُمُ اللّه ولا يَنْظُرُ اِلَيهِم يَومَ القِيامَةِ ولا يُزَكّيهِم“.(٢) آنگاه تشريفي ‏را نسبت به عده‌اي اعمال نمي‌كند. اگر ما واقعاً در مسير صحيح حركت كنيم، حضرت ما ‏را مي‌بيند، و ديدن و نظر تشريفي ايشان براي ما شرف است و گر نه ديدن فيزيكي ‏خيلي كار ساز نيست. همچنان كه خيلي‌ها پيامبر اكرم‌(صلي الله عليه و آله و سلم)، ‏اميرالمؤمنين(عليه السّلام) و حضرت زهرا‌(عليها‌السلام) را مي‌ديدند، ولي بصيرت ‏نداشتند. ديدن‌هاي تشريفي مهم است، نه نگاه صوري، البته گاهي همان نگاه صوري ‏هم پديد مي‌آيد و انسان وجود حضرت را از نزديك زيارت مي‌كند و فيضي مي‌برد و ‏مشكل او هم به بركت حضرت از طرف ذات اقدس اله حل مي‌شود. اما مهم همان ديدن ‏از روي بصيرت است.‏
‏…………………………………………………………………………‏
‏ (١) سوره اعراف، آيه‎ ١٩٨‎‏.‏
‏(٢) سوره‎ ‎آل‌عمران، آيه‎ ٧٧.‎

خداوند حكیم انسان های والایی را برای هدایت و راهنمایی بشر برانگیخته و آنان را حامل پیام خویش برای افراد بشر قرار داده است. اینان همان پیامبران و رسولانند كه واسطه جریان فیض هدایت از سوی خداوند به بندگان می باشند، و این فیض از روزی كه بشر شایستگی بهره گیری از آن را یافته، از جانب خدا نازل گردیده و تا عصر پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه وآله) نیز ادامه داشته است.[1]
كه البته این هدایت گران، به تناسبِ وظایفی كه به عهده داشتند دارای مقامات و درجات متفاوتی بودند، كه باعث تفلیك بین مقام رسالت، نبوت و امامت شد.
در مورد فرق بین نبوت و رسالت، نظرات مختلفی ابراز شده و آنچه را می توان پذیرفت این است كه نبی از نظر مصداق (و نه از نظر مفهوم) اعم از رسول است، یعنی همه پیامبران دارای مقام نبوّت بوده اند ولی مقام رسالت، اختصاص به گروهی از ایشان داشته و به حسب برخی روایات، تعداد رسولان سیصد و سیزده نفر می باشد و طبعاً مقام ایشان بالاتر از مقام سایر انبیاء خواهد بود. چنانكه خود رسولان هم از نظر مقام و فضیلت یكسان نبوده اند و بعضی از ایشان به مقام «امامت» نیز مفتخر گردیده اند.[2] در مورد تفاوت درجات رسولان قرآن كریم می فرماید: «بعضی از آن رسولان را بر بعضی دیگر برتری دادیم، برخی از آنها خدا با او سخن می گفت، و بعضی را درجاتی برتر داد...[3]

اميرمؤمنان عليه السلام در مرحله اول و زمانى كه آن‌ها قصد تعرض به همسرش را داشتند، از خود واكنش نشان داد و با عمر برخورد كرد، او را بر زمين زد، با مشت به صورت و گردن او كوبيد؛ اما از آن جايى كه مأمور به صبر بود از ادامه مخاصمه منصرف و طبق فرمان رسول خدا صلى الله عليه وآله صبر پيشه كرد. در حقيقت با اين كار مى‌خواست به آن‌ها بفهماند كه اگر مأمور به شكيبائى نبودم و فرمان خدا غير از اين بود، كسى جرأت نمى‌كرد كه اين فكر را حتى از مخيله‌اش بگذراند؛ اما آن حضرت مثل هميشه تابع فرمان‌هاى الهى بوده است.

سليم بن قيس هلالى كه از ياران مخلص اميرمؤمنان عليه السلام است، در اين باره مى‌نويسد:

نامگذارى فرزندان امير مؤمنان عليه السلام به نام‌هاى خلفا، خدمتى به حُسن روابط ميان امير مؤمنان و خلفا نمى‌كند و از آن نمى‌توان براى انكار شهادت حضرت زهرا سلام الله عليها استفاده كرد.
برای آگاهی بیشتر در مورد این بحث می توانید به ادله تاریخی و مستندی که گروه تحقیقاتی سایت ولی عصر در ادامه مطلب مراجعه کنید.

مرحوم عياشى در تفسير، شيخ مفيد در الإختصاص و... نوشته‌اند:
عمر گفت: برخيزيد تا پيش او (علي) برويم، پس ابوبكر، عمر، عثمان،‌ خالد بن وليد، مغيرة بن شعبة،‌ ابوعبيد جراح، سالم مولى ابوحذيفة، قنفذ و من به همراه او راه افتاديم، چون نزديك خانه رسيديم، فاطمه آنان را ديد و لذا در را بست و شك نداشت كه بدون اجازه وارد نخواهند شد، عمر در را با لگد شكست، سپس وارد خانه شدند و علي را بيرون آوردند در حالى كه به خاطر اين پيروزى الله اكبر مى‌گفتند.

آيا روايات و سخنانى كه گويندگان در منابر و بعضى از نويسندگان در كتاب‌هايشان نوشته و گفته‌اند كه عمر پهلوى فاطمه (سلام الله عليها) را شكسته،‌ به نظر شما درست است؟

مرحوم آيت الله خوئى در پاسخ فرموده است:

اين روايات مشهور و معروف است.

عبد الرحمن دمشقيه، نويسنده معاصر وهّابي، در مقاله‌اش با عنوان « قصة حرق عمر رضى الله عنه لبيت فاطمة رضى الله عنها» كه در سايت «فيصل نور» آمده، در باره روايت نظام معتزلي و اعتراف او به شهادت حضرت محسن و آتش زدن خانه فاطمه مى‌نويسد:
ونقل أبو الفتح الشهرستاني في كتابه الملل والنحل 1/57: وقال النظّام: إن عمر ضرب بطن فاطمة يوم البيعة حتى ألقت الجنين من بطنها. وكان يصيح [عمر] احرقوا دارها بمن فيها، وما كان في الدار غير علي وفاطمة والحسن والحسين. انتهى كلام الشهرستاني.
عمر در روز بیعت آن چنان بر شکم فاطمه زد که جنینش سقط شد در حالی که فریاد می زد خانه او و هر که در آن است را آتش بزنید....

شيعيان ادعا مى‌كنند كه خليفه دوم قاتل فاطمه زهرا (رضى الله عنها) است؛ اما كدام‌ عقل‌ سليم‌ مى‌پذيرد كه‌ حضرت‌ علي ‌(رضي‌الله عنه‌) دخترش‌ را به‌ ازدواج‌ قاتل‌ همسر گراميش‌، فاطمه‌ (رضى الله عنها) درآورد و رابطه‌ دوستانه‌ با او برقرار نمايد؟

نقد و بررسى:
يكى از شبهاتى كه اهل سنت؛ به ويژه در سال‌هاى اخير به صورت گسترده مطرح كرده‌اند، ازدواج خليفه دوم با امّ‌كلثوم دختر امير مؤمنان و فاطمه زهرا عليهما السلام است.
اهل سنت،‌ استفاده‌هاى گوناگونى از اين ازدواج مى‌كنند؛ از جمله مى‌خواهند با اثبات اين ازدواج، رابطه صميمانه و دوستانه امير مؤمنان با خلفا را ثابت و از سوى ديگر، شهادت صديقه شهيده سلام الله عليها، غصب خلافت و... را انكار نمايد.